یوگا چیست؟ آشنایی و معرفی ورزش یوگا

یوگا چیست؟ آشنایی و معرفی ورزش یوگا

یوگا

This post was most recently updated on 8 ماه ago

تعریف یوگا

یوگا یک روش علم و کاربردی است، نه یک مذهب و نه یک اعتقاد یا دین. یوگا در مشرق زمین سابقه ای بیش از ۵۰۰۰ سال دارد. اولین آثار به جا مانده از یوگا به سنگ نوشته های حدود ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد برمیگردد که در آنها حرکات یوگا به تصویر کشیده شده اند. اساس یوگا ترکیبی از تکنیک های مختلف است که تأثیری عمیق بر کلیه ابعاد وجودی یک فرد شامل جسم، ذهن، و هیجانات او بر جا میگذارند. یوگا در غرب به عنوان سیستمی از تمرینات ذهنی و جسمی تلقی میشود که قادر است تن آرامی و رهایی را برای تمام انسان ها، صرف نظر از عقیده و مذهبشان، به ارمغان آورد. کلمه یوگا از واژه سانسکریت jouy یا زالا گرفته شده است. این کلمه در زبان انگلیسی معادل yoke یا اتحاد و یکی شدن است و در تفکر یوگایی به معنای یکی شدن انسان با مبدأ هستی یا اتحاد و پیوستگی جنبه های مختلف وجود فرد و برقراری تعادل میان آنها. یکی از معانی yoke در زبان انگلیسی ازدواج با ارتباط دو جانبه همسران است که شامل معانی یوگا نمی شود.

یوگا
یوگا

مراحل یوگا

رکن اول یاما (Yama)

یعنی پرهیز از تفکری که بهداشت روان را به مخاطره میاندازد. درست اندیشی آغاز راه یوگا است. فكر سالم، آرامش روح و روان انسان را به ارمغان میاورد، به عقیده پاتنجلی حفظ اندیشه سالم با پرهیز از تف ناسالم امکان پذیر میشود. او پنج اصل مهم پرهیزکاری را به شرح ذیل پیشنهاد میکند:

  1. اهیمسا (Ahimsa) پرهیز از وارد آوردن هرگونه آزار جسمی و روانی به دیگران و ایجاد روابط محبت آمیز .
  2. ستیا (Satya) پرهیز از اعمال اشتباه و به دور از واقعیت و حفظ صداقت، راستی و درستی.
  3. آستيا (Asteya) پرهیز از طمع، دزدی و احترام به حق و حقوق دیگران.
  4. براهماچاریا (Brahmacharya) تسلط برغریزه جنسی و خلوص در اعمال.
  5. آپاريگراها (Aparigraha) پرهیز از وابستگی های مادی.

رکن دوم نیاما (Niyama)

یعنی رعایت اصولی که بهداشت روان را تأمین میکند. شکوفایی زندگی بشر با ایجاد نظم و هماهنگی بین فکر و جسم امکان پذیر میشود. در این بخش پاتنجلی به پنج شیوه اشاره کرده است که با پیروی از آنها یوگی میتواند به سلامتی، اتحاد و انسجام روانی دست یابد. این اصول عبارت اند از:

  1. سوچا (Saucha) خلوص و بهداشت جسمی، روانی و رفتاری.
  2. سانتوشا (Santosha) رضایت فکری و ایجاد انتظارات متناسب.
  3. تاپاس (Tapas) ریاضت و تقویت اراده.
  4. سوادھیایا (Svadhyaya) مطالعه طبیعت خویش یا خودشناسی.
  5. ایشوارا پرانیدهانا (Isvara Pranidhana) رضا و تسلیم در برابر خداوند یا ایمان به آفریدگار خویش.

رکن سوم آسانا (Asana)

یعنی ورزش های جسمی که سلامت بدن را به ارمغان میاورند. این بخش نرمش ها و حرکت های بدنی ویژه ای را در بر میگیرد. پایداری در اجرای صحیح آسانا های یوگا باعث حفظ سلامتی جسمی و روانی میشود. این بخش از یوگا عملی و آسان تر است و به همین دلیل بیش از قسمت های دیگر مورد توجه و آموزش قرار مییر تمرین های بدنی یوگا در زدودن سموم و مقابله با عوامل بیماری زا و پاکسازی بدن مؤثر است. حفظ تراکم استخوانی، افزایش نیرو و انعطاف پذیری بدن از آثار مهم آسانا های یوگا است. به گفته حکیم پاتنجلی آسانا میبایست با آرامش، بدون تنش و با مهارت انجام تا ذهن و بدن با هم همسو شوند و انسان از مرحله تضادهای فکری عبور کند و مسیر شناخت خویشتن را هموار سازد.

رکن چهارم پرانایاما (Pranayama)

یعنی تمرین های تنفسی که اجرای آنها باعث افزایش سطح انرژی عمومی بدن میشود آموزش های این بخش شامل طولانی و ظریف کردن تنفس (دم، بازدم و حبس تنفس) میشود. کیفیت تنفس در سلامتی ما اثری بسزا دارد. اگر تنفس به بی نظمی و آشفتگی دچار شود، ذهن نیز گرفتار پریشانی و اضطراب خواهد شد. تباس حفظ نظام فکری، آسودگی روان و رشد نیروی اراده میشود. آموزش های این بخش در پاکسازی درونی اهمیت ویژه ای دارد و باعث اعتماد به نفس در سلامتی جسمی و آرامش روانی خواهد شد.

رکن پنجم پراتیاهارا (Pratyahara)

در پنجمین مرحله، یعنی پراتیاهارا فرد توجه خود را به درون معطوف میسازد. و خود را از کشش حس های پنجگانه رها میکند. دیدن، شنیدن، لمس کردن و چشیدن توجه فرد را به وسوسه های دنیای خارج معطوف میکنند، در حالی که با معطوف کردن توجه به درون از طریق پراتیاهارا، فرد پذیرای تجربه های درونی و فکورانه تر میشود. به عبارت دیگر این مرحله یعنی مسلط کردن ذهن بر حواس پنج گانه و ایجاد زمینه لازم برای دستیابی به تمرکز فکر. منظور از آموزش های این بخش نیل به هشیاری خالص است. هدف این مرحله کشف استعدادهای نهفته وجود و پرورش دادن آنها است.

رکن ششم دهارانا (Dharana)

دهارانا، یا تمرکز حواس، زمانی حاصل میشود که جسم از طریق تمرینات آسانا به تعادل برسد، ذهن با تمرینات پرانایاما نیرو و قوت بگیرد و نیروهای اغواگر حواس از طریق پراتیاهارا مهار شوند این یعنی تمرکز ذهن، که اصل مطلب است و به گفته ی الیوت در «سرزمین بایر» رسیدن به نقطه ی ساکن چرخ گردان، به جایی است که آتش و گل سرخ یکسان اند.به عبارت دیگر و به صورت خلاصه دهارانا یعنی تمرکز فکر یا جمع کردن تمام قوای ذهنی روی موضوعی خاص. اجرای تمرین های این مرحله باعث رشد خلاقیت و پویایی میشود. با کمک تمرکز، ذهن انسان آرام و با سیر درونی وی همسو میشود. این مرحله از یوگا برای دو مرحله ی نهایی ضروری است.

رکن هفتم دیانا (Dhyana)

دیانا یا مراقبه را نمی توان در قالب کلام بیان کرد بلکه چیزی است که با تجربه میتوان به آن پی برد. برای مراقبه تعاریفی از این قبیل ارائه شده. «سطح بالاتر آگاهی»، «نوعی تمرکز که به موجب آن از اشتغال ذهنی رها میشویم و به قلب و باطنمان میرسیم»، «رابطه ای که با آگاهی خودمان برقرار میکنیم»، «اساس همه ی فعل و انفعال های درونی است» که برداشت ما را از هویتمان تغییر میدهد و به ما قدرتی میبخشد که در مرکز وجودمان به آن میرسیم. انواع و سبک های مختلفی از مراقبه با روش متفاوت وجود دارد. وجه اشتراک همه ی این سبک ها عبارت است از معطوف شدن توجه فرد به درون خویشتن و کشف منبع بکری از ادراک، آرامش و خوشی وصف ناپذیر که در درون هر یک از ما وجود دارد. اجرای شیوه های مدیتیشن و مراقبه تغییرات هشیاری را به مرحله ثبات میرساند و ذهن را در حالتی از سکوت و سکون قرار میدهد.

رکن هشتم سمادھی (Samadhi)

هشتمین و آخرین بخش یا مرحله، سامادهی است که به روشن روانی، خلسه، جذبه و وحدت ترجمه میشود. در رویکرد کلاسیک زمانی به مرحله ی سامادهی میرسیم که خود را از عالم پیوسته در حال تغییر زندگی و روزمره جدا کنیم تا به رهایی برسیم. از این دیدگاه روح و جسم لزوما از هم جدا تلقی میشوند. فلسفه ی تانترا در مورد نحوه ی دستیابی به رهایی نظر بسیار متفاوتی دارد. این فلسفه جسم و ذهن را در زندگی دنیوی ابزار و سیستم عاملی در خدمت انسان تلقی میکند که پست تر از روح یا جدا از آن نیستند. روح هر یک از ما در کالبدمان تجسم مییابد و تجلی میکند، از این دیدگاه تمرینات بدنی یوگا گونه ای فعال از مراقبه است، نه تمرینی مکانیکی که مقدمه ی تعالی فرد باشد. هدف از تمرینات یوگا تانتریک قطع ارتباط با زندگی نیست بلکه غنیمت شمردن آن به عنوان موهبتی الهی است. به طور خلاصه سمادهی یعنی جذب در ادراک. سمادھی آخرین و بالاترین مرحله یوگا هشت گانه است. سمادهی را مرحله تجربه اوج آگاهی نیز مینامند.

فواید و مزایا یوگا

یوگا
یوگا

یوگا اعتماد به نفس را تقویت میکند

اعتماد به نفس برای هر کسی یک امتیاز به شمار میرود، به شما احساس خوبی میدهد و باعث میشود اطرافیان تان احساس آرامش و اطمینان کنند. بعضی از حرکت های یوگا به طور خاص روی اعتماد به نفس شما کار میکنند. وقتی تازه شروع به کار میکنید این حرکات ساده هستند و به ترتیب پیشرفته تر میشوند. فراموش نکنید هیچ کس از بیشتر از کمی اعتماد به نفس ضرر نمی کند.

هر جایی میتوانید یوگا کار کنید حتی در محل کار

شما هر جایی میتوانید تمرین یوگا کنید. اگرچه خوب است که زیرانداز مخصوص به خودمان را داشته باشیم، به کلاس یوگا برویم یا در خانه مان فضایی راحت برای این کار داشته باشیم اما بدون این ها هم، در هر جایی میتوانید یوگا کار کنید.

تنفس درست را یاد میگیرید

یادگیری تنفس به روش یوگا اثرات مثبت ملموسی به همراه دارد. اثراتی از جمله :

  • فشارهای حاد و مزمن را در اطراف قلب و اعضای گوارشی از بین میبرد.
  • به بیماران مبتلا به مشکلات تنفسی مانند آسم یا آمفیزم (emphysema) کمک میکند تا بر نگرانی ناشی از نفس تنگی غلبه کنند زیرا یوگا ظرفیت ریه ها را افزایش میدهد.
  • محرک های عصبی مربوط به عروق قلبی را تقویت میکند.
  • اضطراب عصبی و حسی را به طور چشمگیری کاهش میدهد.
  • با افزایش تبادل اکسیژن و دی اکسید کربن، میزان سم زدایی را بهبود میبخشد.
  • با توزیع انرژی میان غدد داخلی، سیستم ایمنی بدن را تقویت میکند.
  • ذهن را آرام و تعادل ذهنی و جسمی ایجاد میکند.

شما را از حالت بدن تان آگاه میکند

از زمانی که یوگا کار میکنید، حالت بدنی تان به شکلی قابل توجه بهبود می یابد. حرکات یوگا به ما می اموزد با قامتی راست بایستیم، به طوری که سرمان در راستای قلب و قلب مان در راستای لگن باشد. حتی هنگامی که نشسته ایم اگر حالتی خمیده به خود بگیریم فورا متوجه میشویم و طرز نشستنمان را درست میکنیم. نکته ی دیگری که متوجه میشویم این است که با اصلاح حالت بدن، نفس هایمان عمیق تر و در نتیجه تنفس مان بهتر میشود.

یوگا لزوما ورزش گرانی نیست

بیشتر درنگ میکنید

با انجام یوگا، یاد میگیرید در لحظه زندگی کنید. به قول یکی از مربیان یوگا : زمانی که تازه یوگا را شروع کردم، کم طاقت بودم و دلم میخواست حرکات را با عجله انجام بدهم. به علاوه اینکه مرتب زمان را چک میکردم. با ادامه ی تمرینات یوگا، آموختم که باید ذهنم را آرام کنم و بر حرکت و تنفسم تمرکز کنم. گاهی بدون انجام هیچ حرکتی تنها بر تنفس تمرکز میکنم. مطمئن باشید توانایی آرام کردن ذهن و در آن واحد بر یک چیز تمرکز کردن، در تمام ابعاد زندگی شما مفید است.

لاغر و قوی تر میشوید

به نقل از یکی از مربیان یوگا : از همان شروع یوگا متوجه شدم در بیشتر حرکات از وزن خود شخص به عنوان وزنه و مقاومت استفاده میشود. مثلا در پلانک یا حرکت سگ سرپایین، شما باید وزن بدن تان را تحمل کنید. انجام این حرکات با تمرینات بیشتر برای من آسان تر شد زیرا من قوی تر میشدم. همچنین لاغرتر شده ام و لباس هایم کمی گشاد شده اند. اگر به دنبال لاغر شدن و در عین حال داشتن ظاهری زیبا هستید، سریع ترین روش، انجام منظم حرکات یوگا است .

یوگا استرس را از بین میبرد

در دوره ی گذار مثل زمان تعطیلات یا هر زمانی که اوضاع زندگی کمی پیچیده است، تمرینات کوتاه یوگا (حتی به اندازه ی ۱۰ دقیقه، اگر بیشتر از این وقت ندارید) باعث کاهش تنش میشوند. بر پایه ی تجربه ی شخصی ام تأیید میکنم که یوگا استرس را کاهش میدهد و از نظر ذهنی سبک تر و از نظر فیزیکی رها تر میشوم.

حرکت های یوگا

حرکت های یوگا را به طور کلی میتوان به ۹ بخش تقسیم کرد

  • حرکات مراقبه ای (Supine Poses)
  • حرکات ایستاده (Standing Poses)
  • حرکات تعادلی (Balancing Poses)
  • حرکات خم به جلو (Forward Bends)
  • حرکات خم به عقب (Backward Bends)
  • حرکات پیچ (Twists)
  • حرکات معکوس (Reclining Poses)
  • حرکات درازکش (Simple Sitting Poses)
  • حرکات نشسته ساده (Meditative Poses)

فواید عمومی حرکت های یوگا:

  • از بین بردن چربی های اضافی بدن و حفظ تناسب اندام.
  • تسهیل در روند گردش خون و جریان عصبی بدن.
  • افزایش میزان انرژی و تقویت نیروی جسمی.
  • متعادل ساختن عملکرد هورمون ها و تنظیم ترشحات غدد درون ریز بدن.
  • تنش زدایی و برطرف کردن خستگی و گرفتگی عضلات بدن.
  • سم زدایی و تقویت دستگاه ایمنی بدن.
  • مهار هیجانات و ایجاد احساس آرامش.
  • افزایش تمرکز فکر و شکوفایی ذهنی.

منبع: یوگینی

دیدگاهتان را بنویسید